News

~771 słów | ~ 5 000 znaków | Czas czytania: 4 minuty

Łzy, które łączą (lub dzielą): o płaczu w relacjach partnerskich

Choć płacz jest zjawiskiem znanym całej ludzkości, nie wiadomo, jaką rolę spełnia w relacjach romantycznych. Badania zdobywczyni grantu Adrianny Kaczuby-Kozic mają wyjaśnić związki między rodzajami płaczu emocjonalnego a subiektywnie postrzeganą jakością związku u obojga partnerów.

WPROWADZENIE | Każdy z nas zna uczucie, gdy z gruczołów łzowych wydzielają się krople słonej mieszaniny wody, śluzu i białek, które wędrują kanalikami nad górną powieką i spływają do przewodu nosowo-łzowego. Każdy z nas zna płacz. Według naukowców płacz to tylko jeden z rodzajów łzawienia – ten, który nie wynika z obecności czynników drażniących oko, a którego powodem są stany emocjonalne: smutek, radość, złość, poczucie bezsilności. Nazywają go płaczem emocjonalnym. Psychologowie zadają pytanie, jaką funkcję pełni, zwłaszcza u osób dorosłych. Mówi się, że wzmacnia więzi społeczne. Przecież płacząca osoba wzbudza empatię i współczucie. Czy jednak działa to tak samo w każdej relacji – również romantycznej?

„Nie ma jak dotąd bezpośrednich dowodów na to, jaką rolę pełni płacz emocjonalny w związkach romantycznych” – pisze magister Adrianna Kaczuba-Kozic, asystentka w Instytucie Psychologii UŁ, zdobywczyni grantu w konkursie PSPS dla członków – juniorów (na zdjęciu po lewej stronie). – “Ten projekt ma wypełnić lukę”.

Zanim jednak mogło to nastąpić, należało najpierw stworzyć narzędzie do badania typów płaczu emocjonalnego w związkach romantycznych. Stworzona przez mgr Kaczubę-Kozic Skala Płaczu w Związkach Romantycznych (SPZR) to inwentarz 25 pytań, w którym osoby badane odnoszą się do sytuacji opisanych w stwierdzeniach (tzw. itemach), oceniając na skali częstotliwość występowania (w nich) płaczu przy partnerze/partnerce. Przykładowe itemy znajdują się na grafice po prawej stronie.

Z pomocą narzędzia SPZR wyróżniono 5 rodzajów płaczu: dyskomfort w relacji, komfort w relacji, troska o innych, regulacja emocji, manipulacja, które pojawiają się w zależności od sytuacji: czy płaczesz z powodu bycia niewidzialnym dla partnera, czy oboje wzruszacie się do łez w kinie, a może podejrzewasz, że partner ma płaczem przeforsować swoje zdanie.

Mogłoby się wydawać, że rola płaczu jest gruntownie i szeroko przebadana jako społecznego kleju, bo płaczą prawie wszyscy – albo przynajmniej każdy z nas kiedyś płakał. Ale czy tak dzieje się również w związkach romantycznych? W zwycięskim projekcie badany jest związek między typem płaczu a jakością związku.

METODOLOGIA BADANIA | W badaniu zmienną niezależną jest typ płaczu, który zostanie zbadany narzędziem SPZR. Zmienną zależną jest jakość związku rozumiana jako subiektywna satysfakcja. W badaniu będzie mierzona wielowymiarowo: Skalą Satysfakcji Ze Związku (CSI, Funk, Rogge, 2007; w polskiej adaptacji: Stawska, 2011) a także skróconą wersją Trójczynnikowej Skali Miłości (TLS-15; Kowal i in., 2024), która mierzy natężenie trzech wskaźników jakości związku zwanych – w koncepcji Sternberga – składnikami miłości (intymność, zaangażowanie i namiętność).

HIPOTEZY BADAWCZE | Badanie ma zweryfikować następujące hipotezy badawcze odnoszące rodzaj płaczu do niższej lub wyższej jakości związku:
1. Dyskomfort w relacji ↑ Jakość związku ↓
➡️ Jeśli płaczesz z powodu poczucia niezrozumienia, tego, że partner nie jest w stanie dostrzec Twoich potrzeb, to odczuwana jakość związku jest niska. Tu płacz jest odpowiedzią na dyskomfort w związku.
2. Komfort w relacji↑ Jakość w związku ↑
➡️ Jeśli w Twoich oczach pojawiają się łzy dumy z powodu sukcesu partnera/partnerki lub płaczesz z powodu miłego gestu z jego/jej strony, to idzie to w parze z wyższą jakość związku.
3. Troska o innych↑ Jakość w związku ↑
➡️ A co jeśli płaczesz przy partnerze/partnerce, widząc cierpienie innych istot – osób lub zwierząt? Możliwość odkrycia swojej wrażliwości wiąże się z postrzeganiem/odczuwaniem wyższej jakości związku.
4. Regulacja emocji ↑ Jakość w związku ↑
➡️ Gdy płacz po kłótni z partnerem/partnerką pozwala uwolnić nagromadzone emocje, albo kiedy płaczesz zwierzając mu/jej się ze swoich trudności, wówczas w takim związku obserwuje się wyższy poziom jakości.
5. Manipulacja ↑ Jakość w związku ↓
➡️ Jeśli celem płaczu jest skłonić partnera do zmiany zachowania, ten rodzaj płaczu obniża jakość związku. Innymi słowy, jeśli płaczesz, aby partner nie szedł na imprezę, to jakość Twojego związku jest niska.

UCZESTNICY BADANIA | Uczestnikami badania są osoby pełnoletnie pozostające w związkach heteroseksualnych o stażu powyżej 1 roku. W badaniu biorą udział N = 230 pary tj. oboje partnerzy ze związku. Uczestnicy zostaną wynagrodzeni finansowo z grantu PSPS-u. Proces badania ruszy prawdopodobnie w trzecim kwartale 2025 roku.

Wyników badania będzie można oczekiwać na początku przyszłego roku.

W projekcie oprócz zdobywczyni grantu pełniącej wiodącą rolę, biorą udział: dr Karolina Koszałkowska i dr hab. Monika Wróbel – obie badaczki z IP UŁ.

W opracowaniu wykorzystano:

zgłoszenie grantu mgr Adrianny Kaczuby-Kozic
Kaczuba-Kozic, A., Koszałkowska, K., & Wróbel, M. (2025). Tears for better, for worse: Development and validation of the Crying in Romantic Relationships Questionnaire. Manuscript in preparation.
Vingerhoets AJJM, Bylsma LM. The Riddle of Human Emotional Crying: A Challenge for Emotion Researchers. Emot Rev. 2016 Jul;8(3):207-217. doi: 10.1177/1754073915586226. Epub 2015 May 28. PMID: 30854025; PMCID: PMC6402489.
Ilustracja na stronie głównej (tj. obrazek wyróżniający) została wygenerowana przez sztuczną inteligencję (Microsoft Copilot / DALLE).